Monitoring wizyjny w placówce medycznej regulują dwa przepisy. Art. 23a ustawy o działalności leczniczej (dalej: udl) dotyczy monitoringu pomieszczeń każdego podmiotu wykonującego działalność leczniczą, także praktyki zawodowej, prowadzonego dla bezpieczeństwa pacjentów oraz pracowników. Art. 22² Kodeksu pracy (dalej: KP) stosujesz dodatkowo, gdy monitoring wprowadzasz jako pracodawca. Kamery wolno stawiać w częściach ogólnodostępnych, na przykład w poczekalni, recepcji czy na korytarzu, jeśli monitoring jest niezbędny dla bezpieczeństwa pacjentów lub pracowników. W gabinecie zabiegowym typowej przychodni ambulatoryjnej (nie szpitala) obowiązujące przepisy takiej podstawy nie dają, co w lipcu 2024 r. potwierdziło samo Ministerstwo Zdrowia. Nagrania z obu reżimów przechowuje się maksymalnie 3 miesiące.
Dwa przepisy naraz: ustawa o działalności leczniczej i Kodeks pracy
Jeśli Twoja placówka planuje kamery, musisz uwzględnić dwa osobne przepisy naraz. Art. 23a udl reguluje monitoring pomieszczeń podmiotów wykonujących działalność leczniczą, także praktyk zawodowych, prowadzony dla bezpieczeństwa pacjentów oraz pracowników: kierownik podmiotu może określić w regulaminie organizacyjnym sposób obserwacji pomieszczeń ogólnodostępnych oraz, w ograniczonym zakresie, tych, w których udziela się świadczeń zdrowotnych. Art. 22² KP stosujesz dodatkowo, gdy monitoring wprowadzasz jako pracodawca: pozwala nagrywać teren zakładu pracy dla bezpieczeństwa pracowników, ochrony mienia, kontroli produkcji lub zachowania tajemnicy. Jeśli zatrudniasz personel, oba przepisy stosujesz równolegle. Do tego dochodzi RODO: nagranie z rozpoznawalną osobą to dane osobowe, a ich przetwarzanie zawsze wymaga podstawy prawnej, celu i ograniczonego czasu przechowywania.
Co grozi za monitoring bez tych podstaw, pokazuje sprawa krakowskiego Centrum Medycznego Ujastek. Szpital od 1 do 23 lipca 2023 r., jeszcze przed nowelizacją art. 23a udl, nagrywał ukrytymi kamerami dwie sale oddziału neonatologii. Prezes UODO uznał, że placówka nie może oprzeć się na art. 23a udl, bo nie opisała monitoringu w regulaminie organizacyjnym i nie wykazała, że był konieczny. Nałożył łącznie 1 145 891,25 zł kary, w tym za niezaszyfrowane karty pamięci z nagraniami (decyzja DKN.5131.4.2024 z 17 stycznia 2025). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Uznał, że podstawy nie dawał ani art. 23a udl, ani Kodeks pracy, na które się powoływała (komunikat UODO z 30 października 2025).
Kamery w przychodni: gdzie wolno, a gdzie nie wolno
| Strefa placówki | Czy monitoring dopuszczalny | Warunki |
|---|---|---|
| Poczekalnia, recepcja, korytarz, wejście | Tak | Pomieszczenie ogólnodostępne; monitoring niezbędny dla bezpieczeństwa pacjentów lub pracowników (art. 23a ust. 1 pkt 1 udl) |
| Parking, teren wokół budynku | Tak, gdy monitoring wprowadzasz jako pracodawca | Art. 22² § 1 KP pozwala objąć monitoringiem teren wokół zakładu pracy, gdy to niezbędne np. dla bezpieczeństwa pracowników albo ochrony mienia; art. 23a udl mówi tylko o pomieszczeniach |
| Gabinet zabiegowy w przychodni ambulatoryjnej (nie szpital) | Co do zasady nie | Art. 23a ust. 1 pkt 3 udl (2023 r.) obejmuje wyłącznie szpitale, zakłady opiekuńczo-lecznicze (ZOL), zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze (ZPO), zakłady rehabilitacji leczniczej i hospicja; potwierdziło to MZ pismem do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) z 3 lipca 2024 r. |
| Sala zabiegowa/łóżkowa w szpitalu, ZOL, ZPO, zakładzie rehabilitacji, hospicjum | Tak, warunkowo | Tylko gdy niezbędne w leczeniu lub dla bezpieczeństwa pacjenta, z poszanowaniem intymności, bez ukazywania czynności fizjologicznych (art. 23a ust. 1 pkt 3 udl) |
| Przebieralnia, toaleta pacjenta | Nie, poza wyjątkiem | Tylko gdy wynika to z odrębnych przepisów dla danego typu placówki (art. 23a ust. 1 pkt 2 udl); zwykła przychodnia ich nie ma |
| Szatnia, sanitariat, stołówka, palarnia personelu | Nie, poza wyjątkiem | Tylko gdy niezbędne dla celu z art. 22² KP i bez możliwości rozpoznania osób; sanitariaty dodatkowo wymagają zgody związku zawodowego |
| Pomieszczenia zakładowej organizacji związkowej | Nie | Wyłączenie wprost, bez wyjątków (art. 22² KP) |
Gabinet zabiegowy: dlaczego zwykła przychodnia nie może tam nagrywać
Przepisy o monitoringu w gabinecie lekarskim rozszerzyła nowelizacja uchwalona 16 czerwca 2023 r., obowiązująca od 6 września 2023 r., ale zrobiła to wybiórczo. Art. 23a ust. 1 pkt 3 udl pozwala nagrywać pomieszczenia, w których udziela się świadczeń zdrowotnych, gdy jest to konieczne w procesie leczenia lub dla bezpieczeństwa pacjenta, wyłącznie w szpitalach, ZOL, ZPO, zakładach rehabilitacji leczniczej i hospicjach. Zwykła przychodnia, gabinet stomatologiczny czy poradnia specjalistyczna nie mieści się w tym katalogu.
Rzecznik Praw Obywatelskich zapytał o to Ministerstwo Zdrowia wprost, po sygnałach o kamerach w gabinetach zabiegowych placówek ambulatoryjnych. W odpowiedzi z 3 lipca 2024 r. resort potwierdził: "Nowe regulacje nie obejmują zatem przychodni; w takim przypadku podmiot leczniczy dalej musi dysponować odrębną podstawą prawną." Teoretyczną podstawą pozostaje art. 23a ust. 1 pkt 2 udl, ale ten działa tylko, gdy monitoring wynika z przepisów odrębnych dla danego typu placówki, a dla zwykłej przychodni takiego przepisu nie ma. RPO wracał do sprawy w pismach z kwietnia i sierpnia 2025 r. Rzecznik Praw Pacjenta w odpowiedzi z 20 stycznia 2026 r. bronił adekwatności obowiązujących przepisów. W tym samym piśmie uznał jednak, że projekty zmian najlepiej przygotowaliby RPO i Prezes UODO, i poparł kompleksowe ustawowe uregulowanie monitoringu. Do dziś taka zmiana nie weszła w życie.
W praktyce stały monitoring gabinetu, w którym badasz pacjenta w zwykłej przychodni, nie ma dziś oparcia w przepisach o działalności leczniczej. Zgoda pacjenta tego nie zastąpi. Może być podstawą przetwarzania danych dopiero po spełnieniu warunków RODO (art. 6, 7 i 9), ale nie usuwa braku uprawnienia do obserwacji danego pomieszczenia i nie rozszerza katalogu z art. 23a ust. 1 ustawy o działalności leczniczej. Zgoda musi też być dobrowolna i możliwa do wycofania w dowolnym momencie (art. 7 ust. 3 RODO), dlatego przy systematycznym monitoringu może być podstawą przetwarzania jedynie wyjątkowo (wytyczne EROD 3/2019, pkt 43-46).
Obowiązek informacyjny i oznaczenie kamer
Niezależnie od podstawy prawnej, pacjentów i pracowników trzeba poinformować o monitoringu, zanim zacznie nagrywać. Wobec pracowników KP nakazuje określić cele, zakres i sposób monitoringu w regulaminie pracy lub obwieszczeniu, poinformować personel nie później niż 2 tygodnie przed uruchomieniem systemu i oznaczyć monitorowane pomieszczenia w sposób widoczny i czytelny najpóźniej dzień przed uruchomieniem (art. 22² § 6, § 7 i § 9 KP). Wobec pacjentów obowiązek wynika wprost z RODO: potrzebna jest klauzula z danymi administratora, celem, podstawą prawną i okresem przechowywania, dostępna np. w regulaminie organizacyjnym i przy wejściu (art. 13 RODO). Sprawdza się piktogram kamery przy drzwiach razem z pełną klauzulą dostępną na miejscu lub na stronie placówki, zgodnie z wytycznymi Prezesa UODO.
Dochodzi do tego art. 20 ustawy o prawach pacjenta: prawo do poszanowania intymności i godności, zwłaszcza podczas udzielania świadczeń zdrowotnych. To dodatkowy argument, że kamera w gabinecie zabiegowym zwykłej przychodni to realne ryzyko prawne, nie tylko brakująca klauzula.
Ile czasu przechowywać nagrania
Oba przepisy sektorowe wyznaczają ten sam podstawowy limit: nagrania z monitoringu przechowuje się maksymalnie 3 miesiące od dnia nagrania, zarówno na podstawie art. 23a ust. 2 udl, jak i art. 22² § 3 KP (monitoring pracodawcy). Dalej oba reżimy się rozchodzą. W monitoringu pracodawcy z KP ten limit wydłuża się wprost z ustawy, gdy nagranie stanowi dowód w postępowaniu albo pracodawca dowiedział się, że może nim być, na przykład po zgłoszeniu zdarzenia przez pracownika: wtedy nagranie przechowuje się do prawomocnego zakończenia postępowania (art. 22² § 4 KP). W monitoringu z udl po upływie 3 miesięcy nagrania trzeba zniszczyć, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej (art. 23a ust. 3 udl). To ogólne odesłanie, nie ten sam automatyczny mechanizm przedłużenia co w Kodeksie pracy: dłuższe przechowywanie nagrania z monitoringu z udl wymaga wskazania konkretnego przepisu odrębnego, a nie samego faktu, że toczy się postępowanie. Co robić, gdy nagranie z monitoringu trafi do osoby nieuprawnionej, opisaliśmy w artykule o wycieku danych pacjentów.
Monitoring pracowników placówki: o czym pamiętać osobno
Kamery skierowane na personel, np. w magazynie leków czy na zapleczu recepcji, podlegają art. 22² KP, bo monitoring wprowadzasz tu jako pracodawca. Przepis wyklucza spod monitoringu pomieszczenia związkowe oraz, co do zasady, sanitariaty, szatnie, stołówki i palarnie, chyba że jest tam niezbędny dla celu z art. 22² KP i nie narusza godności pracownika, zwłaszcza dzięki technikom uniemożliwiającym rozpoznanie osób; monitoring sanitariatów wymaga dodatkowo zgody związku zawodowego lub przedstawicieli pracowników. Ten sam przepis daje podstawę wyłącznie do nagrywania obrazu: nie wspomina o dźwięku, więc nie tworzy dla niego żadnej podstawy prawnej, choć literalnie go nie zakazuje. W praktyce brak podstawy prawnej razem z zasadą minimalizacji danych z RODO (art. 5 ust. 1 lit. c) wyklucza dogrywanie dźwięku do obrazu w typowym monitoringu pracowniczym.
Regulamin organizacyjny placówki powinien wskazywać, które pomieszczenia są monitorowane i na jakiej podstawie (udl czy KP), a klauzula informacyjna ma to odzwierciedlać osobno dla pacjentów i pracowników. Zespół RODO i cyberbezpieczeństwo BSA przygotowuje takie regulaminy i klauzule oraz sprawdza, którą podstawę prawną zastosować dla konkretnego pomieszczenia. Pozostałe obowiązki placówki opisaliśmy w artykule o obowiązkach RODO w gabinecie lekarskim.